در شرایطی که ثبات مالی بانک‌ها بیش از گذشته مورد توجه سپرده‌گذاران و فعالان بازار سرمایه قرار گرفته، شاخص «نسبت دارایی نقد و معادل نقد به کل سپرده‌ها» می‌تواند تصویری روشن از توان بانک‌ها در مدیریت شوک‌های نقدینگی ارائه دهد. بررسی صورت‌های مالی ۱۶ بانک و مؤسسه اعتباری کشور نشان می‌دهد تفاوت قابل‌توجهی میان استراتژی‌های مدیریت نقدینگی در شبکه بانکی وجود دارد؛ موضوعی که می‌تواند بر ارزیابی ریسک و تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران اثرگذار باشد.

بررسی آخرین صورت‌های مالی منتشرشده بانک‌ها نشان می‌دهد نسبت دارایی نقد و معادل نقد به کل سپرده‌ها در بانک‌های مورد بررسی بین ۱.۱ تا ۳۸.۱ درصد در نوسان است. این شاخص بیانگر میزان آمادگی بانک‌ها برای پاسخگویی به برداشت‌های احتمالی سپرده‌گذاران در کوتاه‌مدت است. لازم به ذکر است بانک مرکزی استاندارد عمومی مشخصی برای این نسبت اعلام نکرده و ارقام موجود صرفاً برای مقایسه وضعیت نقدینگی بانک‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مطالعه بیشتر: نظارت بر پلتفرم‌های طلا به بورس واگذار می‌شود؟

وضعیت نسبت دارایی نقد و معادل نقد به کل سپرده‌ها در بانک‌ها

بانک‌های با بالاترین توان نقدینگی

داده‌های منتشرشده نشان می‌دهد بانک سامان، پست بانک، بانک پاسارگاد و بانک کارآفرین بالاترین نسبت نقدینگی را در میان بانک‌های بررسی‌شده دارند. نگهداری سطح بالاتری از دارایی‌های نقد و شبه‌نقد، توان این بانک‌ها را برای ایفای تعهدات کوتاه‌مدت و مقابله با خروج ناگهانی سپرده‌ها افزایش می‌دهد. البته حفظ حجم بالای منابع نقدی، در برخی موارد می‌تواند فرصت استفاده از منابع در فعالیت‌های سودآورتر را محدود کرده و بر بازدهی عملیاتی بانک تأثیر بگذارد.

بانک‌های با نسبت نقدینگی پایین‌تر

در سوی دیگر، بانک سرمایه، مؤسسه اعتباری ملل و بانک ملت کمترین نسبت دارایی نقد به سپرده‌ها را ثبت کرده‌اند. این وضعیت می‌تواند نشان‌دهنده تخصیص بخش عمده‌ای از منابع به تسهیلات و سایر دارایی‌های غیرنقد باشد. اگرچه چنین رویکردی ممکن است به افزایش درآمدزایی منجر شود، اما در شرایط بروز فشارهای نقدینگی و افزایش درخواست برداشت سپرده‌ها، ریسک بیشتری را متوجه این بانک‌ها خواهد کرد.

بانک‌های با مدیریت متعادل نقدینگی

بانک‌های اقتصاد نوین، شهر، سینا، گردشگری، خاورمیانه و پارسیان در محدوده میانی این شاخص قرار گرفته‌اند. این موضوع می‌تواند بیانگر ایجاد تعادل میان حفظ نقدینگی کافی و بهره‌برداری مؤثر از منابع در فعالیت‌های درآمدزا باشد؛ وضعیتی که معمولاً از منظر مدیریت ریسک، مطلوب ارزیابی می‌شود.

تحلیل آسال

اختلاف چشمگیر میان بالاترین و پایین‌ترین نسبت نقدینگی بانک‌ها، بیانگر تفاوت معنادار در استراتژی‌های مدیریت دارایی و بدهی، ساختار منابع و میزان ریسک‌پذیری آن‌هاست. برای سرمایه‌گذاران بازار سرمایه، به‌ویژه سهامداران گروه بانکی، بررسی این شاخص در کنار معیارهایی مانند کفایت سرمایه، کیفیت دارایی‌ها و سودآوری اهمیت زیادی دارد.

بانک‌هایی با نسبت نقدینگی بسیار بالا معمولاً از منظر پایداری و مدیریت ریسک وضعیت مناسب‌تری دارند، اما ممکن است بخشی از ظرفیت سودسازی خود را قربانی حفظ نقدینگی کرده باشند. در مقابل، بانک‌های دارای نسبت‌های پایین‌تر می‌توانند بازدهی بیشتری ایجاد کنند، اما در شرایط تنش‌های مالی با ریسک بالاتری مواجه خواهند شد. بنابراین، تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران باید بر پایه مجموعه‌ای از شاخص‌های مالی و نه صرفاً یک معیار انجام شود.